Özofagus atrezi ve trakeoözofageal fistül, doğumsal özofagus (yemek borusu) ve trakea (soluk borusu) anomalileridir. Bu iki durum genellikle birlikte görülmektedir. Genellikle doğumda veya hemen sonrasında teşhis edilmektedir. Olguların büyük kısmında tanı gebelik sırasında konmaktadır. Yemek borusunun üst kısmının geniş olması ya da midenin görüntülenememesi tanı  için önemli kriterlerdir. Bütün özofagus atrezisi durumlarının %85’inde yemek borusunun üst kısmı tamamen kapalıdır. Alt kısmı da soluk borusuna açılmaktadır. Bebek doğar doğmaz cerrahi olarak müdahale edilmelidir. Eğer tanı gebelik sırasında konduysa doğum öncesinde mutlaka multidisipliner yaklaşım uygulanmalıdır. Kadın hastalıkları ve doğum-perinatoloji, yenidoğan yoğun bakım ünitesi ve çocuk cerrahisi bölümlerinin bir arada bulunduğu bir merkeze başvurulmalıdır. Eğer tanı doğum sonrasında konduysa bebek bu konuda deneyimli cerrahi ekibin bulunduğu bir merkeze; yenidoğan yoğun bakım ünitesine sevkedilmelidir. 

Özofagus atrezisi nadir olmakla birlikte, oranı 1/ 2,500-4,500’dir. Özofagus atrezi ve trakeoözofageal fistül sıklıkla birliktedir. Ancak olguların % 5’inde trakeoözofageal fistül olmadan da özofagus atrezisi izlenmektedir.

Belirtileri

Eğer tanı gebelik sırasında konamadıysa hemen doğum sonrasında konur. Bebek annesini emerken ya da biberonla beslenmeye çalışırken solunum sıkıntısı, hemen o anda kusma, şiddetli öksürük ve ani solunum durması gibi ciddi belirtiler görülür. Bebeğin burnundan ilerletilmeye çalışılan nazogastrik sonda adı verilen ince tüpün hastanın midesine ilerlememesi ve yemek borusunun tıkalı kısmının üst kısmında kıvrılması ile tanı kesinleştirilir. Özofagus tanısı alan bebeklerde üriner sistem (idrar yolları) ve kardiyak hastalıklar (kalp hastalıkları) da taranmalıdır çünkü bu bebekler özofagus atrezisi hastalığı olmayan bebeklere göre bu üriner sistem ve kardiyolojik sistem hastalıklarına daha yatkındırlar.

Tedavi

Bebek, genel durumu uygun ise, bir an önce ameliyat edilmelidir. Yemek borusu ile soluk borusu arasındaki anormal bağlantı ortadan kaldırılmalıdır. Yemek borusunun tıkalı olan üst ucu açılmalı ve alt ucuna dikilerek bebeğin sindirim sisteminin devamlılığı sağlanmalıdır. Ameliyat sonrasında bebek ortalama bir hafta yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip edilmelidir. Sonrasında da çocuk cerrahisi takibine girmelidir.

Özofagus atrezisi ameliyatı geçmişte torakotomi denilen göğüs kafesinin tamamen açılması ile yapılmakta iken son 25 yıldır tüm dünya genelinde torakoskopik (kapalı) ameliyat ile gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de sayılı merkezde gerçekleştirilebilen kapalı özofagus atrezisi ameliyatı açık ameliyata göre birçok avantaja sahiptir. 3 milimetrelik 3 adet delikten yapılan bu ameliyat sonrasında kesi yeri enfeksiyonları daha az olmaktadır. İskelet/kas anomalileri olmamakta, bebek çok daha az travmaya maruz kalmaktadır. Bu sayede iyileşme süreci hızlanmakta ve solunum ve beslenme fonksiyonları daha kısa sürede normale dönmektedir. Bebek her durumda ameliyat sonrasında  yoğun bakım şartlarında izlenmelidir. Bu nedenle ameliyatın multidisipliner şekilde yapılabileceği bir merkezde  gerçekleştirilmesi  gerekmektedir.

Unutulmaması gereken bir diğer nokta da bu bebeklerin yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde beslenme ve büyüme-gelişme ile ilgili sistemli bir şekilde takip edilmeleri gerekliliğidir.

Tedavi Sonrası

Ameliyat sonrasında bebeklerde dikişler arasından kaçak görülebilmektedir. Bu oran tüm dünyada %25-30 arasındadır. Fakat bu kaçak genelde bir hafta içerisinde herhangi bir cerrahi müdahaleye gerek kalmadan kapanır. Geç dönemde ise yemek borusunda darlık gelişme ihtimali vardır. Bu ihtimal gerçekleşirse; hastalara endoskopik olarak yemek borusu genişletmesi yapılmalıdır. Yemek borularında darlık olan hastaların neredeyse tamamı en fazla iki genişletmeyle normal beslenme düzenlerine geri dönebilirler.

Ameliyattan sonra bebekler genellikle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenir. Beslenme ve sıvı dengesi sağlanana kadar damardan sıvılar ve antibiyotik verilmektedir. Aynı zamanda özel bir beslenme planı uygulanır. İyileşme süreci hastanın ek hastalıklarının olup olmadığına bağlı olarak değişmektedir.

Özofagus atrezi ve trakeoözofageal fistül cerrahisi sırasında ya da sonrasında yemek borusundan kaçak ve darlığın yanında kapalı ameliyatlarda daha da nadir olmak üzere enfeksiyon, kanama, beslenme ve solunum problemleri yaşanabilir. Fakat bu problemler çok nadir görülürler. Görüldüklerinde de cerrahi müdahaleye gerek kalmadan çok büyük bir kısmı ilaç tedavisi ile düzeltilebilirler.

Özofagus atrezisinde erken tanı ve uygun cerrahi tedavi, çocuğun sağlıklı olarak büyümesini ve gelişmesini sağlar. Cerrahi sonrası dikkatli bir izlem ve bakım, komplikasyon risklerini azaltarak ve iyileşme sürecini destekler.

Herhangi bir endişe durumunda bir çocuk cerrahı ile görüşmek en doğru yaklaşımdır. Doktorunuz, çocuğunuzun özel durumuna göre en uygun tedavi ve izleme planını belirleyecektir.

Detaylı bilgi ve randevu için tıklayınız.